“Đội gạo lên chùa”: Nhóm lửa từ tâm, rải tâm từ
“Đội gạo lên chùa” đó là một tựa đề thật tinh tế.
Hàng ngày, ta vẫn gặp ở đâu đó hình ảnh người phụ nữ Việt Nam đội cái thúng trên đầu, đi nghiêng nghiêng trong gió, bên những triền đê hay con dốc núi, cùng nắng sớm mưa chiều.
Chùa thì ở nước ta chắc vùng nào cũng có.
Gạo thì đã là văn vật của người Việt !
Và chúng ta có bao giờ gọi là xuống chùa đâu, mà quen rồi, kết đồng thành lũy ở trong tâm rồi: lên chùa !
Ai đã từng đọc Hồ Quý Ly, Mẫu Thượng Ngàn rồi, thì khó có thể bỏ qua tiểu thuyết “Đội gạo lên chùa” của nhà văn Nguyễn Xuân Khánh.
Nhẹ nhàng, tinh tế và sâu lắng đó là điều mà chúng ta có thể cảm nhận được khi đọc sách của nhà văn lão thành này (lão thành cả về tuổi tác lẫn văn chương).
“Đội gạo lên chùa” chủ yếu kể về cuộc sống của người dân làng Sọ, một ngôi làng rất Việt Nam trong những tháng năm có nhiều biến cố lịch sử từ thời gian kháng chiến chống Pháp cho đến khi đất nước được thống nhất.
Chúng ta vẫn thường nói rằng người này tốt, người kia xấu khi nhìn cuộc sống với tâm ý nhị nguyên, có khi nào bạn mở lòng ra, vượt lên và nhìn cuộc sống quanh mình với những ánh nhìn của duyên bóng hợp tan, của từ tâm khoáng đạt…có thể bạn sẽ thấy khác hơn,…
Trong “đội gạo lên chùa” có những nhân vật, bình thường được gọi là tốt như: nhà sư Vô Úy, chính ủy Vô Trần, chú tiểu An, Huệ,… có những người thường được cho là xấu như: Tây lai Bernard, Quản Mật,…tốt xấu không rõ ràng như ông chánh, anh đội Khoát,…Nếu xem qua các hành động, mô tả suy nghĩ, tính cách của họ chúng ta có thể dễ dàng chấp nhận điều đó. Nhưng nếu bạn chịu khó đọc kỹ, mở rộng lòng mình và nhất là những ai đã từng tìm hiểu về Đạo Phật thì thấy rằng tình thương vẫn hiện hữu khắp nơi, vẫn có mặt trong từng nấc thang suy nghĩ của từng người. Cái tốt, cái xấu biến hiện chỉ là những tơ duyên dính mắc giữa cuộc đời…
Có một cái vượt lên, thênh thang và khoáng đạt, đó chính là từ tâm, cái tâm đầu tiên trong tứ vô lượng tâm (từ, bi, hỷ, xả). “Từ tâm” được ôm ấp và rải đều xuyên suốt cuốn tiểu thuyết. Nếu như có ai đó, đã tìm hiểu nhiều về Phật Giáo, thắc mắc sao sách viết về chùa, về sư, về đàn na thí chủ mà lại không thấy bóng dáng của Sắc – Không, của Ngũ Uẩn giai không, của Pháp thần thông,…rồi băn khoăn tư tưởng Phật giáo trong sách không phải là phật giáo nguyên thủy mà chủ yếu là tư tưởng phật giáo phát triển với Thiền đông độ với Tịnh độ,… thì mong bạn hãy để từ tâm của mình thức dậy, mở cửa mà tỏa ngát không gian quanh mình.
Từ tâm có trong mỗi chúng ta, nhưng cứ ngủ quên hoài, thế nên chúng ta cứ miệt mài làm khổ nhau mà không hề hay biết.
Để rải từ tâm, để từ tâm có nơi ươm mầm và lớn lên tươi tốt, nhà văn đã thật khéo khi giới thiệu và làm nổi bật tình thương yêu nơi những người phụ nữ Việt Nam đôn hậu. Người phụ nữ trong Hồ Quý Ly thật thanh mai, tài sắc (nàng ca kỹ Thanh Mai), người phụ nữ trong Mẫu Thượng Ngàn thì rất tần tảo, chịu thương chịu khó, nhẫn nhục tùy thuận (bà Váy, Nhụ,…), người phụ nữ trong Đội Gạo Lên Chùa thì đã hiện đại hơn, mạnh mẽ hơn và cũng tràn đầy tình yêu thương, nhu nhuyến từ tâm: Nguyệt, Huệ,…
Khác với sách viết về Phật Giáo của các học giả, hay có phần khuyên nhủ, nên này nên kia. Đội gạo lên chùa cũng viết về văn hóa Phật giáo nhưng với hương vị tiểu thuyết, kể chuyện cảm xúc, nên có thể nhiều người dễ dàng cảm nhận hơn và đó cũng là một điều kiện tốt để hương từ tâm mà tác giả muốn chuyển tải đến người đọc có cơ hội tỏa lan…
Bạn đọc chưa với tấm lòng rộng mở ?
Đã đọc rồi cùng nhóm lửa từ tâm !
Đơn Sa